Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Historia powiatu

Historia powstania powiatu zgorzeleckiego jest nierozerwalnie związana z kształtowaniem się państwowej granicy zachodniej. Dzisiejszy jej przebieg, to wynik ustaleń podjętych przez trzy mocarstwa na konferencji „Wielkiej Trójki” 4 lutego 1945 r., która odbyła się w Jałcie na Krymie. Zanim doszło do spotkania na Krymie, o przebiegu zachodniej granicy wypowiedziano się w Manifeście PKWN, gdzie po raz pierwszy określono przebieg granicy zachodniej Polski po wyzwoleniu, postulując szeroki dostęp do morza i oparcie granicy zachodniej na Odrze. Mocarstwa zachodnie były przeciwne przyznaniu Polsce zbyt wielkiego obszaru na zachodzie kosztem Niemiec, wypowiadając się za tym, aby granica Polski oparła się na Nysie Kłodzkiej, a nie Łużyckiej.

Wiosną 1945 r., jeszcze przed ostatecznym zakończeniem działań wojennych, rozpoczęła się akcja osiedleńcza na Ziemiach Odzyskanych. Ważną rolę w tym w czasie spełniało wojsko, które, po zakończeniu działań wojennych i kapitulacji Niemiec 8 maja 1945 r., podjęło akcję osadniczą. Rozpoczęto działalność gospodarczą, oświatową oraz administracyjną. Na ten cel wyznaczono 12 pogranicznych powiatów, w tym powiat zgorzelecki.

Wytyczenie granicy zachodniej w jej aktualnym kształcie miało miejsce na konferencji w Poczdamie 2 sierpnia 1945 r.  W uchwałach poczdamskich w rozdziale Polska uzgodniono, co następuje: „Szefowie trzech rządów są zgodni co do tego, że zanim nastąpi ostateczne określenie zachodniej granicy Polski, byłe niemieckie terytoria na wschód od linii biegnącej od Morza Bałtyckiego bezpośrednio na zachód od Świnoujścia, i stąd wzdłuż rzeki Odry do miejsca, gdzie wpada zachodnia Nysa, i wzdłuż zachodniej Nysy do granicy czechosłowackiej, powinny znajdować się pod zarządem państwa polskiego i pod tym względem nie powinny być uważane za część radzieckiej strefy okupacyjnej Niemiec”.

W okresie 1945 - 1950 w powiecie zgorzeleckim funkcjonowało tzw. dzikie nazewnictwo miejscowości. W pierwszych dniach po zakończeniu II wojny światowej posługiwano się nazwą Zgorzelice. Współczesna nazwa Zgorzelca została ustalona przez Komisję Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych działająca przy Prezesie Rady Ministrów, a do użytku publicznego wprowadzona została na mocy rozporządzenia Ministra Administracji Publicznej i Ministra Ziem Odzyskanych z dniem 15 marca 1947 r. Należy zaznaczyć, iż współczesną nazwą Zgorzelec posługiwano się od 1946 r., kiedy to Rada Ministrów w rozporządzeniu z 20 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego ziem odzyskanych w par. 2 postanowiła: „Województwo Wrocławskie obejmuje powiaty: (...) zgorzelecki”. Po wyzwoleniu utrzymano zasadniczą koncepcję podziału terytorialnego z okresu dwudziestolecia międzywojennego. Było to konsekwencją przyjęcia obowiązywania konstytucji marcowej, która dzieliła państwa na: województwa, powiaty i gminy.

W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 177 z 1946 r.) w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych w par. 2 postanowiono: „Województwo wrocławskie obejmuje powiaty: (...) zgorzelecki”. Z tą datą na mapie administracyjnej kraju formalnie zaistniał powiat zgorzelecki. Pod względem administracyjnym powiat podzielono na dwie gminy miejskie: Zgorzelice Moys, Rychwald (Bogatynia) oraz 7 gmin wiejskich : Zgorzelec/ Podlasie, Rychwald (Bogatynia), Długojew (Dłużyna), Kaławsk (Węgliniec), Królewszczyzna (Działoszyn), Pinsk (Pieńsk), Ruszów.

Powiat zgorzelecki w obecnym kształcie administracyjnym funkcjonuje od 1 stycznia 1999 r. Art. 164 ust. 2 Konstytucji RP stanowi: inne jednostki samorządu regionalnego albo lokalnego i regionalnego określa ustawa. Ustawą z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym ustawodawca powołał do życia powiaty jako jednostki zasadniczego podziału terytorialnego, jednocześnie upoważniono Radę Ministrów do utworzenia powiatów w drodze rozporządzenia. Rada Ministrów rozporządzeniem z dnia 7.08. 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. Nr 103, poz. 652) realizując konstytucyjny zapis o możliwości utworzenia innych jednostek samorządu terytorialnego, zadecydowała o utworzeniu powiatu zgorzeleckiego. W załączniku do rozporządzenia część I. Województwo Dolnośląskie poz. 25 jest zapisane: „Powiat zgorzelecki z siedzibą władz w Zgorzelcu obejmujący: 1. miasta: Zawidów i Zgorzelec, 2. gminy: Bogatynia, Pieńsk, Sulików, Węgliniec, Zgorzelec”.

Więcej w tej kategorii: Gesichte des Landkreis Zgorzelec »
Klaster Energii

logo final2